Tấm bằng đại học liệu còn là “tấm vé vàng”?

(Sóng trẻ) - Liệu tấm bằng đại học còn đủ sức đảm bảo cho một tương lai vững vàng? Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng coi trọng kỹ năng thực chiến hơn, không ít cử nhân ưu tú vẫn loay hoay tìm chỗ đứng giữa thị trường lao động khắc nghiệt.

Từ "vé vàng" đến gánh nặng vô hình

Nguyễn Ngọc Kiều Nguyên (22 tuổi) chia sẻ thẳng thắn: "Tôi tự hào về tấm bằng Xuất sắc của mình, nhưng sau gần nửa năm ra trường vẫn chưa tìm được việc làm phù hợp. Nhìn bạn bè đã có công việc ổn định, tự kiếm tiền, còn bản thân vẫn phải phụ thuộc vào gia đình, tôi không tránh khỏi áp lực và tự ti."

Anh Đặng Tuấn Minh, 24 tuổi, cử nhân Kinh tế, thổ lộ: “Tính đến bây giờ, tôi đã thất nghiệp 8 tháng nhưng điều tôi cảm thấy nặng nề nhất chính là những hy vọng của gia đình. Mỗi lần họ hàng hay bạn bè hỏi thăm về công việc, tôi thấy mình như đang làm phụ lòng tin của bố mẹ. Chính áp lực vô hình này đôi khi khiến tôi mất ăn mất ngủ, dù biết rằng bố mẹ không hề trách móc."

Trần Thị Châu Giang (23 tuổi) tốt nghiệp ngành Quản trị Kinh doanh. "Tốt nghiệp Quản trị Kinh doanh với giấc mơ trở thành nhà quản lý, nhưng sau hơn một năm thất bại trong việc tìm đúng nghề thì hiện tại tôi đang làm mẫu ảnh. Công việc này cho tôi thu nhập, nhưng nó cũng rất bấp bênh. Có tháng kiếm khá, nhưng cũng có tháng thu nhập chẳng đủ trang trải, khiến tôi không khỏi hoang mang về tương lai.", Châu Giang tâm sự.

Hướng đi mới cho các bạn trẻ

Thị trường lao động đã không còn đặt nặng bằng cấp. Doanh nghiệp ngày nay cần nhân sự có khả năng "làm được việc ngay" chứ không phải nhân sự chỉ thuần lý thuyết. Bằng cấp chỉ còn là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. 

Anh Nguyễn Bá Trường Sơn, Quản lý Nhân sự của một công ty công nghệ, khẳng định: "Khi xem hồ sơ, tôi nhìn vào portfolio, các chứng chỉ kỹ năng ngắn hạn, và cách ứng viên giải quyết tình huống trong buổi phỏng vấn. Một ứng viên có bằng tốt nghiệp loại giỏi nhưng thiếu kỹ năng mềm có khi không bằng một bạn có chứng chỉ nghề và đã làm qua 2 dự án thực tế."

“Thực trạng hiện nay đang tạo ra sự mất cân đối nguồn nhân lực, 'thừa thầy, thiếu thợ'. Việc cả xã hội chỉ nhìn vào bộ mặt cử nhân mà bỏ qua giá trị của nghề nghiệp thực tế đang tạo ra một thế hệ người học lý thuyết cao nhưng thiếu nhân lực thực hành.”, anh Sơn chia sẻ thêm.

Thậm chí, những người không qua cánh cửa đại học truyền thống vẫn thành công nhờ khả năng tự học và chuyên môn hóa. Trần Giang Nam, 27 tuổi, đang làm tự do về mảng marketing chia sẻ: "Khách hàng không hỏi tôi học trường nào, họ chỉ quan tâm tôi có làm được việc hay không… Cái họ cần là tư duy giải quyết vấn đề, không phải những lý thuyết đã cũ trong sách vở. Thời buổi này, tấm vé vàng là kỹ năng, chứ không phải tấm bằng."

Sự chuyển dịch của thị trường lao động đang gửi đi một tín hiệu quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách giáo dục, việc duy trì mô hình đào tạo nặng lý thuyết, xa rời thực tiễn sẽ chỉ làm gia tăng khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động.

Trước thực tế này, các chuyên gia giáo dục khuyến nghị người trẻ cần chủ động trang bị kỹ năng thực chiến, dám bước ra khỏi vùng an toàn và phát triển tư duy học tập suốt đời, biến hành trình học hỏi thành một cuộc chạy marathon bền bỉ thay vì chạy nước rút. Bằng đại học vẫn là nền tảng quan trọng, nhưng thành công trong kỷ nguyên mới phụ thuộc vào năng lực thích ứng và khả năng giải quyết vấn đề thực tế.