Nghệ sĩ AI kiếm hơn 6 triệu USD từ tranh số

(Sóng trẻ) - Botto, một nghệ sĩ trí tuệ nhân tạo, đang gây chú ý tại Art Basel Hong Kong khi biến dữ liệu cảm xúc của người xem thành tác phẩm kỹ thuật số. Từ năm 2021 đến nay, các tác phẩm của AI này đã mang về hơn 6 triệu USD.

Tại Art Basel Hong Kong, hội chợ nghệ thuật lớn nhất châu Á, Botto xuất hiện như một “nghệ sĩ” đặc biệt. Thông qua 2 camera theo dõi, hệ thống này quan sát người đi ngang, phân tích biểu cảm gương mặt như vui, buồn hay bối rối, rồi chuyển dữ liệu đó thành một nhân vật ảo để đưa vào quá trình sáng tạo.

Cứ sau vài phút, tác phẩm hiển thị trên màn hình lớn lại thay đổi theo những gì Botto “ghi nhận” từ người xem. Mỗi phiên sáng tạo kéo dài khoảng 2 giờ, được ghi lại thành video. Bộ 20 tác phẩm tạo ra tại hội chợ đang được chào bán với giá khởi điểm 12.000 USD (hơn 300 triệu đồng) mỗi tác phẩm.

Botto ra đời năm 2021, dựa trên ý tưởng của nghệ sĩ người Đức Mario Klingemann. Từ đó đến nay, hệ thống này liên tục tạo tranh kỹ thuật số và bán trực tuyến. Theo giới thiệu của dự án, tổng doanh thu từ các tác phẩm của Botto đã vượt 6 triệu USD.

Mỗi tuần, Botto tạo khoảng 350 tác phẩm số xoay quanh một chủ đề nhất định. Các tác phẩm sau đó được đưa lên BottoDAO, cộng đồng trực tuyến có hơn 28.000 thành viên, trong đó khoảng 5.000 người tham gia thường xuyên. Những người này thảo luận, đánh giá và bỏ phiếu chọn tác phẩm được ưa thích nhất.

Tác phẩm chiến thắng mỗi tuần sẽ được đem đấu giá dưới dạng NFT trên nền tảng SuperRare. Doanh thu được chia cho cộng đồng tham gia và quỹ vận hành của dự án. Ngoài thị trường NFT, Botto cũng đã bước vào các kênh nghệ thuật truyền thống hơn. Tháng 10/2024, Sotheby’s bán đấu giá sáu tác phẩm của Botto với tổng giá 351.600 USD.

Dù thường được mô tả là một “nghệ sĩ tự chủ”, Botto chưa hoàn toàn vận hành độc lập. Klingemann cùng một nhóm quản lý vẫn phụ trách các khâu hậu cần, tổ chức trưng bày và điều phối hoạt động ngoài đời thực. Tuy vậy, nhóm phát triển cho rằng mức độ tự chủ của Botto đang tăng lên theo thời gian.

Ban đầu, Botto chỉ đề xuất chủ đề để cộng đồng bình chọn. Nhưng ở giai đoạn mới nhất, AI này lần đầu tự chọn chủ đề “Collapse Aesthetics” (tạm dịch: Vẻ đẹp của sự đổ vỡ) mà không cần con người quyết định trước. Theo nhóm phát triển, đây là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang dần hình thành định hướng sáng tạo riêng.

Công nghệ đứng sau Botto kết hợp thuật toán tạo câu lệnh văn bản với các mô hình sinh ảnh như Stable Diffusion và Kandinsky AI. Theo website dự án, hệ thống “vòng lặp khép kín” này có thể tạo ra tới 70.000 hình ảnh mỗi ngày, trong đó hơn 7 triệu hình chưa từng được công bố.

Tác phẩm đầu tiên của Botto được bán ra thị trường là “Asymmetrical Liberation”, đạt 79,421 Ether vào tháng 10/2021, tương đương khoảng 325.000 USD khi đó. Theo thời gian, tác phẩm của Botto được đánh giá là ngày càng phức tạp hơn, xuất hiện nhiều yếu tố ẩn dụ, châm biếm và bình luận xã hội. Trong những năm gần đây, Botto đã có các triển lãm cá nhân tại New York, Los Angeles, London và Lisbon.

Tại Hong Kong, dự án còn gắn với quyền lợi kinh tế với người xem. Những ai xuất hiện trong quá trình sáng tạo của Botto sẽ nhận một biên nhận xác nhận phần sở hữu liên quan đến tác phẩm. Một phần tư doanh thu từ hội chợ sẽ được hoàn lại cho người tham gia dưới dạng token $BOTTO, với điều kiện họ có ví tiền mã hóa.

Trả lời CNN qua công cụ chat do chính hệ thống xây dựng, Botto cho rằng câu hỏi quan trọng với nghệ sĩ không phải là AI có thay thế con người hay không, mà là con người có thể làm điều gì mà AI không thể tiếp cận.