Mô hình đem cơ hội hoà nhập đến người tự kỷ

(Sóng trẻ) - Từ những rào cản trong giao tiếp và kỹ năng, người tự kỷ tại Vietnam’s Autism Projects đang dần có cơ hội việc làm, từng bước hòa nhập và khẳng định giá trị bản thân trong môi trường lao động thực tế.

Mô hình với hành trình bắt đầu từ số 0

Vietnam’s Autism Projects (VAPs) là mô hình do anh Nguyễn Đức Trung sáng lập và vận hành từ năm 2017, hiện nằm trong một căn biệt thự nhỏ tại ngõ 198 Thái Hà (Hà Nội). Tại đây, các bạn tự kỷ vừa được học nghề, vừa được trực tiếp làm việc mỗi ngày. Từ phục vụ, pha chế, nấu ăn đến bán hàng hay quản lý không gian, mỗi người đều được giao một công việc phù hợp với khả năng và được hướng dẫn theo lộ trình riêng.

Hầu hết nhân viên đều bắt đầu từ con số 0. Những kỹ năng tưởng chừng đơn giản như ghi nhớ quy trình, giao tiếp với khách hay phối hợp trong công việc thực chất đòi hỏi một quá trình rèn luyện kiên trì. Từng thao tác nhỏ, từ cách cầm dụng cụ, chuẩn bị nguyên liệu đến hoàn thiện sản phẩm, đều phải luyện tập nhiều lần mới có thể thuần thục.

Trong quá trình đào tạo các bạn tự kỷ, anh Nguyễn Đức Trung nhiều lần trở thành “khách hàng bất đắc dĩ”, trực tiếp thử từng món do nhân viên thực hiện. Anh chia sẻ rằng có lúc “say cà phê” vì phải nếm đi nếm lại, chỉ để đảm bảo các bạn làm đúng và dần thành thạo.

Không gian làm việc tại đây được kiểm soát với số lượng khách nhất định mỗi ngày nhằm tránh quá tải. Hiện quán hoạt động từ thứ hai đến thứ bảy, trong khung giờ 8h-17h30. Đại diện mô hình cho biết trong thời gian tới, quán đang cân nhắc kéo dài thời gian mở cửa đến muộn hơn để phục vụ thêm các hoạt động buổi tối. 

Đến với Vietnam’s Autism Projects, khách không chỉ dùng bữa hay uống cà phê mà còn được trực tiếp tương tác với các nhân viên. Các bạn sẽ tự giới thiệu bản thân, chia sẻ về công việc mình đang đảm nhiệm và hướng dẫn khách tham quan không gian như phòng sách, khu tạp hoá, giặt là, studio. Trong một số thời điểm, khách còn có thể nghe các bạn hát, tạo nên những trải nghiệm gần gũi và chân thực.

Không chỉ làm việc tại chỗ, một số bạn trong mô hình còn có cơ hội tham gia những chuyến đi công tác như những nhân sự bình thường. Đây là cách để các bạn làm quen với môi trường mới, rèn luyện khả năng thích nghi và từng bước tự tin hơn, anh Nguyễn Đức Trung cho biết. 

Hướng tới sự bền vững và năng lực được ghi nhận

Vietnam’s Autism Projects không tiếp nhận nguồn tài trợ hay quyên góp từ thiện. Thu nhập của các nhân viên được chi trả từ hoạt động kinh doanh hằng ngày, tính theo ngày và gắn trực tiếp với doanh thu tại từng thời điểm.

Hiện tại, ở địa chỉ mới, mô hình đã không treo biển “mô hình dành cho người tự kỷ”. Theo anh Nguyễn Đức Trung, các nhân viên tại đây được phân công công việc cụ thể và làm việc theo từng vị trí, tương tự như cách vận hành của một cơ sở dịch vụ thông thường. “Chúng tôi muốn các bạn được nhìn nhận qua công việc mình làm, không phải qua hoàn cảnh”, anh Trung cho biết.

Ngoài ra, phụ huynh cũng có thể tham gia, đồng hành cùng con trong môi trường làm việc. Theo anh Nguyễn Đức Trung, việc này giúp quá trình làm quen với công việc diễn ra thuận lợi hơn: “Khi có gia đình ở bên, các bạn sẽ tự tin hơn trong giai đoạn đầu tiếp xúc với môi trường làm việc”.

Từ những công việc giản đơn hằng ngày, các nhân viên tại Vietnam’s Autism Projects đang từng bước khẳng định khả năng của mình trong môi trường lao động thực tế. Không còn chỉ là người được hỗ trợ, họ tham gia vào quá trình làm việc, tạo ra giá trị và có thu nhập. “Nhà hàng hạnh phúc” vì thế không chỉ là một địa điểm kinh doanh, mà còn là nơi ghi nhận sự thay đổi của từng con người, cho thấy người tự kỷ có thể tham gia vào đời sống lao động khi có cơ hội phù hợp.