Khi làn điệu quan họ “giữ chân” du khách Đền Đô

(Sóng trẻ) - Giữa không gian linh thiêng Đền Đô, tiếng Quan họ Bắc Ninh ngân lên mượt mà, lảnh lót, trở thành "sợi dây" níu giữ tâm hồn bao du khách nơi đây.

Không gian văn hóa sống giữa lòng di tích
Giữa vùng đất Kinh Bắc cổ kính, Đền Đô (phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn) không chỉ nổi danh với giá trị lịch sử gắn liền với tám vị vua nhà Lý. Ngày nay, sức hút đặc biệt của di tích còn đến từ những tiếng hát quan họ mượt mà, ngân vang trên mặt hồ Thủy Đình. Nơi đây, nghệ thuật dân gian đã hòa quyện tuyệt vời cùng không gian linh thiêng.

Mỗi dịp xuân về hay cuối tuần, khi bước chân vào Đền Đô, du khách lập tức được đón chào bằng những làn điệu trong trẻo, dịu dàng. Dưới bóng cây xanh mát, các “liền anh, liền chị” trong trang phục truyền thống, áo tứ thân, nón quai thao, cất lên lời ca say đắm: “Người ơi, người ở đừng về…”

Hoạt động này đã được nâng tầm từ sự ngẫu hứng thành tổ chức. Từ ba tháng đầu năm âm lịch 2025, Câu lạc bộ Quan họ Đền Đô, do bà Nguyễn Thị Xuân Lan (một giáo viên nghỉ hưu) làm chủ nhiệm, đã phối hợp với Ban quản lý di tích tổ chức các buổi hát miễn phí và đều đặn. Mỗi buổi diễn kéo dài gần một giờ tại chính Thủy Đình, nơi du khách có thể lựa chọn ngồi trên bờ hoặc trên thuyền nhỏ để cảm nhận trọn vẹn âm thanh, khung cảnh.

Quan họ nơi đây đã chính thức trở thành “không gian văn hóa sống” giữa lòng di tích, nơi du khách được hòa mình vào giai điệu dân gian giữa bối cảnh đền cổ, cây xanh và hồ nước, kiến tạo một trải nghiệm độc nhất vô nhị vừa tâm linh, vừa nghệ thuật.

Khi di sản trở thành động lực du lịch
Sự hiện diện bài bản của Quan họ tại Đền Đô là một ví dụ điển hình cho việc chuyển mình của di sản. Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh từ năm 2009 này đã thoát khỏi tình trạng là “di sản trong tủ kính” để trở thành hơi thở chân thực của đời sống.

Khác với hình ảnh lễ hội Quan họ xưa, hoạt động này đã được gắn kết hài hòa với mô hình du lịch văn hóa hiện đại. Chính tiếng hát mượt mà, duyên dáng và mộc mạc ấy là yếu tố then chốt làm nên sức hút mới cho Đền Đô. Sức hấp dẫn giờ đây không chỉ nằm ở kiến trúc cổ kính hay giá trị lịch sử, mà còn ở những buổi hát đậm đà bản sắc.

Khách tham quan đến Đền Đô không chỉ để đi lễ, vãn cảnh mà còn để được “chạm” vào một di sản sống. Giữa không gian thanh tịnh, tiếng hát ấy là "nam châm" mạnh mẽ, thôi thúc du khách quay lại và cảm nhận trọn vẹn hồn cốt Kinh Bắc.

Cô Mai Oanh (70 tuổi ) đến từ Hà Nội chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi đến với Đền Đô. Không gian cổ kính nơi đây thật tuyệt vời. Nghe thuyết minh đã xúc động rồi, nhưng khi được ngồi giữa Thủy Đình, lắng nghe các liền anh liền chị cất lên làn điệu Quan họ truyền thống. Tôi cảm thấy tâm hồn như được làm mới, thấy mình trẻ ra cả chục tuổi.”

Còn với đoàn du khách của bác Thuý Ngần (Hà Nội) chọn Đền Đô làm điểm hẹn kỷ niệm 60 năm ra trường. Bác chia sẻ:“Bắc Ninh là vùng đất linh thiêng, giàu truyền thống văn hóa. Mỗi lần trở lại, lòng tôi lại dâng lên niềm xúc động khó tả.Quan họ ở đây, không chỉ là lời ca, mà chính là cái hồn cốt của văn hóa Việt, tạo nên sợi dây mạnh mẽ giúp giữ gìn truyền thống.”

Đặc biệt, không ít đoàn khách quốc tế cũng đã chọn Đền Đô là điểm dừng chân trong hành trình khám phá di sản Việt Nam. Họ bày tỏ sự ngạc nhiên và thích thú khi được thưởng thức một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo trong không gian cổ kính như Thủy Đình. 

Không cần sân khấu cầu kỳ hay ánh đèn rực rỡ, những buổi hát giản dị ấy lại tạo ra sức lan tỏa tự nhiên và chân thành nhất. Tiếng hát Quan họ không chỉ là nghệ thuật, mà còn là linh hồn giúp du khách lưu lại lâu hơn, cảm nhận sâu sắc hơn về hồn đất, tình người Bắc Ninh. Di sản, từ đây, đã trở thành động lực mạnh mẽ nhất cho du lịch bền vững.

Khơi dậy niềm tự hào và định hình du lịch bền vững

Từ hoạt động tự nguyện của những người dân yêu dân ca, hát quan họ tại Đền Đô đang dần được định hình thành một sản phẩm du lịch độc đáo, có thương hiệu. Đây là phương thức hiệu quả nhất để lưu giữ truyền thống văn hóa Kinh Bắc trong dòng chảy hiện đại.

Hoạt động này không chỉ trực tiếp góp phần quảng bá di tích mà còn có ý nghĩa sâu sắc trong việc khơi dậy niềm tự hào văn hóa địa phương. Quan họ đang đóng vai trò là nhịp cầu kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa người dân địa phương và du khách phương xa.

Di sản, từ đây, đã trở thành động lực mạnh mẽ nhất cho du lịch bền vững. Tiếng hát ấy, mộc mạc mà sâu lắng, đã, đang và sẽ tiếp tục giữ chân bước chân du khách trên hành trình tìm về miền đất Văn hóa Kinh Bắc, để mỗi chuyến đi không chỉ là tham quan đơn thuần, mà còn là hành trình trải nghiệm, thấu hiểu và tôn vinh di sản quê hương.