Hiến xác và quan niệm của người Việt

(Sóng trẻ) - Sự thiếu hụt trầm trọng dẫn đến những giới hạn trong việc nghiên cứu – phát triển y học và chất lượng đào tạo thế hệ y, bác sĩ. Quan niệm “chết toàn thây” có phải là rào cản lớn nhất?

Hiến xác là việc tự nguyện hiến tặng cơ thể sau khi qua đời. Đây là một nghĩa cử cao đẹp, có vai trò không thể thay thế trong giáo dục và nghiên cứu y học. 

Hiến xác và các rào cản về văn hóa

Theo văn hóa phương Đông nói chung và ở Việt Nam nói riêng vẫn tồn tại quan niệm chết toàn thây – khi một người qua đời, thi thể cần được giữ nguyên vẹn, không bị mất mát hay tổn hại, để thể hiện sự trọn vẹn với tổ tiên và giữ gìn sự thanh thản cho linh hồn. Vô số định kiến bắt nguồn từ quan niệm này gây ảnh hưởng tâm lí nặng nề đến một số người có quyết định hiến xác và thân nhân người hiến tặng. 

"Theo Luật pháp Việt Nam quy định, trường chỉ có thể tiếp nhận thi thể của người hiến khi tất cả thân nhân của họ không phản đối trong quá trình tiếp nhận. Do đó, đã có trường hợp khi người hiến xác qua đời, Bộ môn đã tiếp nhận thi thể và đưa về Viện. Tuy nhiên anh trai người hiến sau khi từ nước ngoài trở về và không đồng ý với việc hiến xác, nhà trường đã phải trao trả lại thi thể cho người thân”, Giảng viên Nguyễn Thế Thái chia sẻ.

Chia sẻ của B.s Nguyễn Thế Thái - Giảng viên Bộ môn Giải phẫu Đại học Y Hà Nội

Cho đi là còn mãi

Hiến xác không phải là mất mát mà nó mang lại “một sự sống mới”, một ‘khởi đầu mới’ cho những người khác và cho xã hội. 

Nhận thấy được tầm quan trọng của việc hiến xác trong y học, những số liệu mới nhất cho thấy rõ sự cởi mở hơn trong cách nhìn nhận về nghĩa cử này. Trong 9 tháng đầu năm 2025, Đại học Y Hà Nội ghi nhận 186 đơn đăng kí và 3 thi thể được hiến tặng. Dẫu vậy, số lượng thi thể hiến cho y học miền Bắc vẫn chênh lệch rõ ràng với số thi thể được hiến tặng cho các trường Đại học Y ở miền Nam.

Hiểu được tâm lí gia đình người hiến tặng, giảng viên Nguyễn Thế Thái giải đáp một số thắc mắc chung về quy trình, thủ tục tiếp nhận thi thể: Người nhà có thể tiến hành nghi thức tiễn biệt sau khi liên hệ tới bộ môn giải phẫu và thống nhất kế hoạch vận chuyển, tiếp nhận. Vì một số lí do đặc biệt, nhà trường không thể tiếp nhận thi thể hiến tặng đã qua đời quá 24 giờ tính tới thời điểm có thể tiếp nhận về bộ môn giải phẫu.

Nhà trường sẽ chi trả toàn bộ chi phí tiếp nhận và an táng sau này, có khu mộ trang riêng dành cho những người đã hiến xác nếu họ có nguyện vọng an táng tại đó. Hằng năm, nhà trường tổ chức lễ Macchabée để sinh viên thắp hương và tri ân những người đã hiến tặng thi thể cho giáo dục y học, đồng thời mời người nhà đến tham dự. Bên cạnh đó, người hiến thi thể được truy tặng Kỷ niệm chương Vì sức khoẻ nhân dân của Nhà nước.

Cái chết không phải là kết thúc mà là khởi đầu cho một nghĩa cử cao đẹp. Người hiến xác trở thành “người thầy thầm lặng”, hình ảnh họ vẫn xuất hiện trong từng tiết học, bài giảng của sinh viên y, đóng góp to lớn cho sự phát triển, đào tạo y bác sĩ và nghiên cứu khoa học như một cách lưu lại ‘di sản sống’.

Người đăng kí hiến xác có thể đăng kí tại các cơ quan tiếp nhận có thẩm quyền hoặc liên hệ, gửi hồ sơ qua đường bưu điện tại Bộ môn Giải phẫu Trường Đại học Y Hà Nội, số 48 Tăng Bạt Hổ, quận Hai Bà Trưng Hà Nội. Để biết thêm chi tiết, vui lòng truy cập https://hienthithe.com/

“ Đời người hữu hạn, sự sống vô biên”