Đắm say điệu xòe trên cao trắng Bắc Hà

(Sóng trẻ) - Vào mỗi dịp lễ tết, khắp các bản, làng  của xã Tà Chải - huyện Bắc Hà - Lào Cai lại rộn ràng những vòng xoè với câu hát quen thuộc: " Không xoè không vui/Không xoè cây lúa không trổ bông/ Không xoè cây ngô không ra bắp/Không xoè cây trai gái không thành đôi" vang khắp cao nguyên hoa mận trắng này.

Xã Tà Chải nằm ngay sát thị trấn du lịch Bắc Hà, là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Tày. Người Tày ở Tà Chải vốn nổi tiếng với các điệu múa xoè độc đáo, nhưng khi hỏi điệu xoè có tự bao giờ thì không ai có thể trả lời được.

Báu vật xoè của đất Bắc Hà

Xưa kia, múa xoè chỉ để phục vụ cho gia đình thổ ty Hoàng A Tưởng giàu có và quyền thế nhất vùng núi Bắc Hà. Ngày nay, nhịp xoè là một hoạt động không thể thiếu trong các lễ hội ở Tà Chải. Tất cả mọi người không phân biệt tuổi tác,  nam nữ đều hoà mình vào những điệu xoè, vòng xoè truyền thống, rộn ràng trong tiếng trống, tiếng kèn pí lè. Và cứ thế, điệu xoè trở thành "linh hồn" ngày hội của đồng bào Tày nơi đây.

"Hồn xoè" còn mãi

     Các điệu xoè của người Tày rất phong phú, đa dạng. Hầu hết đều mô tả hoạt động của con người như: xoè đập lúa, xoè mò cá, xoè quạt, xoè nón...Mỗi điệu xoè lại có nhịp điệu khác nhau, theo tiết tấu trống chiêng khác nhau. Điệu xoè đập lúa lúc khẩn trương, lúc khoan thai. Xoè quạt uyển chuyển, uốn lượn. Xoè mò cá lúc nhịp nhàng, lúc lại gấp gáp,...

Mỗi điệu xoè như bài ca riêng rất khó học, khi đã xoè thì phải miêu tả được cái hồn của nó. Để học được một điệu xoè cần mất đến vài năm khổ luyện. Anh Vàng Văn Nam xã Tà Chải đã theo học xoè từ năm 6 tuổi và đến bây giờ anh đã 34 tuổi anh mới tự tin vào các điệu xoè của mình.

Xoè Tà Chải là sự kế thừa và phát huy của bao thế hệ, đời ông cha đi trước truyền lại cho con cháu đời sau. Những nghệ nhân " cổ thụ" bây giờ chỉ còn lại ông Lâm Văn Lù, Vàng Thị Tiều, nhưng với tình yêu đối với nét văn hoá truyền thống này hàng ngày hai ông bà vẫn dành thời gian để truyền dạy cho các thế hệ con cháu. Tiếng trống, tiếng kèn của ông, cha như những nhịp ru từ vành nôi cho những đứa trẻ thơ, ngắm nhìn những điệu xoè của bà , của mẹ. Cứ như vậy, vòng xoè của người Tày Tà Chải ngày càng rộng hơn, bởi thêm nhịp điệu, vòng tay của những thế hệ trẻ đang tiếp bước điệu xoè truyền thống. Và văng vẳng nơi đây ta vẫn nghe thấy câu hát :

" Không xoè không vui

  Không xoè cây lúa không trổ bông

  Không xoè cây ngô không ra bắp

  Không xoè cây trai gái không thành đôi"...

                                                                                                   Nguyễn Ngân

                                                                                               Truyền hình k32a1