Tamiflu 75mg do hãng Roche (Thụy Sĩ) sản xuất, chứa hoạt chất oseltamivir phosphate, được dùng để điều trị cúm A, B và nằm trong phác đồ chống lại các chủng cúm nguy hiểm như H1N1, H5N1. Vì hiệu quả đặc biệt, thuốc luôn thuộc diện quản lý chặt, chỉ được bán theo đơn bác sĩ.

Cũng vì thế, loại thuốc vốn chỉ được bán theo đơn này lại trở thành mục tiêu bị giới buôn lậu và đầu nậu tận dụng để trục lợi. Trên mạng xã hội, loại thuốc này lại đang bị rao bán công khai chẳng khác gì… mớ rau ngoài chợ.

Dù là thuốc cần có chỉ định của bác sĩ nhưng việc mua bán Tamiflu qua các hội nhóm lại diễn ra hoàn toàn vô tư, không cần đơn thuốc, không cần tư vấn y khoa, không giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Người mua chỉ việc để lại địa chỉ, thuốc sẽ được giao tận nhà. Đằng sau sự tiện lợi ấy là một khoảng trống pháp lý nguy hiểm: thuốc mất kiểm soát chất lượng, sức khỏe người dân bị đặt vào canh bạc rủi ro.

Không ít kẻ đã tận dụng cơn sốt dịch bệnh để biến Tamiflu thành “mỏ vàng”. Một vỉ thuốc vốn chỉ vài trăm nghìn đồng bỗng được hét giá cả triệu, ngang ngửa hàng xa xỉ. Thế nhưng, đằng sau lớp vỏ bóng bẩy ấy là sự thật phũ phàng: lô thì nhập lậu, lô không nhãn mác, thậm chí có loại được sang chiết thủ công ngay tại các “xưởng thuốc chui”.

Trong cơn hoảng loạn vì dịch bệnh, nhiều người dân không ngần ngại rút hầu bao, tin vào những lời quảng cáo ngọt ngào mà chẳng hề hay biết họ đang đánh cược sức khỏe bằng thuốc giả, thuốc nhái, thậm chí thuốc đã quá hạn. Từ nhu cầu chính đáng ấy, một “chợ đen Tamiflu” đã hình thành. Ở đó, thuốc kê đơn bị biến thành món hàng sinh lợi, nơi lợi nhuận được đặt cao hơn cả quy định pháp luật và sức khỏe cộng đồng.

Trong vai người mua, phóng viên tiếp cận tài khoản có tên N.T - vốn từng làm bất động sản nhưng nay chuyển sang buôn bán Tamiflu. Khi được hỏi về nguồn hàng, người này thừa nhận: “Hàng xách tay, nhờ cháu gửi từ Nga về”. Từ chuyên viên môi giới, nay họ bỗng chốc trở thành “người bán thuốc” với lời hứa hẹn “giá đẹp, chất lượng, bao nhiêu cũng có”.

Điều bất thường nằm ở chỗ: khẳng định là hàng “xách tay”, nhưng số lượng lại dồi dào không giới hạn, khách đặt bao nhiêu cũng đáp ứng được. Vậy những hộp thuốc này thực sự xuất phát từ đâu?

Để kiểm chứng, phóng viên tiếp cận thêm một tài khoản khác tên là P.A chuyên bán thuốc Tamiflu trên mạng. Khi ngỏ ý đến hiệu thuốc nhận hàng, người bán lập tức từ chối: “Bên mình chỉ bán online, không có cửa hàng đâu. Bạn đặt hàng, mình ship tận nơi”. Toàn bộ giao dịch đều diễn ra trên mạng, không có địa chỉ cụ thể, không ai kiểm định chất lượng thuốc. Việc mua bán này chẳng khác gì mua hàng trôi nổi ngoài chợ, nhưng rủi ro lại lớn hơn gấp nhiều lần.

Cao trào là khi phóng viên hẹn nhận hàng. Địa điểm không phải nhà thuốc, không phải kho dược phẩm, mà là một quán trà đá vỉa hè. Người bán xuất hiện, đặt gọn hộp thuốc lên bàn nhựa. Không hóa đơn, không giấy tờ, không bất kỳ dấu hiệu hợp pháp nào. Trên vỏ hộp, toàn chữ nước ngoài, không hề có tem phụ tiếng Việt hay số đăng ký lưu hành của Bộ Y tế.

Những khẩu hiệu “hàng chuẩn, giá tốt” vì thế chỉ là chiêu trò tâm lý. Nguồn gốc thực sự của thuốc vẫn chìm bóng tối, còn người mua thì phó mặc sức khỏe vào những viên thuốc chưa từng được kiểm chứng.

Về mặt pháp lý, theo luật sư Nguyễn Thị Thanh Phương (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội), việc buôn bán thuốc không qua kiểm tra chất lượng, không có giấy phép, và không rõ nguồn gốc là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. 

Người vi phạm có thể đối mặt với mức phạt tiền lên tới hàng tỷ đồng hoặc thậm chí mức án tù từ 2 - 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 triệu - 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. 

Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng thiếu hiểu biết cũng phải trả giá đắt. Các bác sĩ cảnh báo: Tamiflu khi dùng sai liều có thể gây buồn nôn, nôn mửa, rối loạn thần kinh, thậm chí kháng thuốc, khiến việc điều trị mất tác dụng. Việc tự ý mua thuốc trôi nổi chẳng khác nào đánh cược với sức khỏe, biến nỗi lo cúm thành hiểm họa khôn lường.

Dù được quảng cáo “giá tốt”, “hàng chuẩn”, những viên thuốc ấy thực chất là canh bạc sinh tử. Người tiêu dùng, trong cơn hoang mang dịch bệnh, dễ dàng trở thành “con mồi” để kẻ xấu biến nỗi sợ hãi thành cơ hội trục lợi. Người dân cần cẩn thận, chỉ mua thuốc tại các cơ sở uy tín, tránh tình trạng “tiền mất, tật mang”.

Trong kỳ tới, phóng viên sẽ tiếp tục làm rõ thực trạng Tamiflu trôi nổi len lỏi từ chợ mạng vào quầy thuốc, phơi bày những chiêu trò trục lợi trên nỗi lo bệnh tật của người dân.