Áp lực hoàn hảo dưới vỏ bọc ảo

(Sóng trẻ) - Trên mạng xã hội, ai cũng hiện lên với phiên bản tốt nhất của chính mình. Khi cuộc sống thật dần bị đặt cạnh những hình ảnh được trau chuốt, không ít người rơi vào vòng xoáy so sánh và tự tạo gánh nặng tinh thần.

Theo báo cáo của DataReportal 2025, Việt Nam hiện có hơn 76,2 triệu tài khoản mạng xã hội, tương đương 75,2% dân số. Mỗi người trung bình dành hơn 2 giờ mỗi ngày để lướt mạng. Nhiều người thừa nhận trong những giờ giải trí ấy có lúc họ thấy áp lực, tự ti khi so sánh bản thân với hình ảnh thành công, hạnh phúc của người khác. Họ thậm chí đặt ra tiêu chuẩn cuộc sống dựa trên những gì họ thấy trên mạng, thay vì khả năng hay hoàn cảnh thực tế của chính mình.

Trên TikTok, hàng loạt trào lưu như “flex lương nghìn đô”, “một ngày làm CEO tuổi 20” hay “hôm nay ăn gì của dân văn phòng Gen Z” thu hút hàng triệu lượt xem. Dưới phần bình luận, hàng loạt người bày tỏ sự ngưỡng mộ, xen lẫn ghen tị với cuộc sống “đáng mơ ước” của người khác.

Càng lướt mạng xã hội, càng áp lực

Ngọc Hà, sinh viên năm ba chuyên ngành Kế toán, Học viện Ngân hàng. Cô được mọi người đánh giá là người hiền lành, ít chia sẻ chuyện riêng tư. Hà có mối tình 3 năm với bạn trai của mình, người bạn cùng học từ thời trung học. Cả hai từng được bạn bè ngưỡng mộ vì sự gắn bó, giản dị và luôn thấu hiểu nhau.

Nhưng kể từ khi cô bị cuốn vào những video tình yêu đẹp đẽ của các cặp đôi nổi tiếng trên mạng xã hội, cuộc sống bắt đầu có sự thay đổi. Ban đầu, cô chỉ xem đó là động lực. Nhưng theo thời gian, Ngọc Hà trở nên cáu gắt và thường xuyên so sánh người yêu thật của mình với “hình mẫu lý tưởng” trên mạng. 

Những mâu thuẫn bắt đầu thường xuyên xảy ra. Từ những chuyện nhỏ như món quà kỷ niệm, tin nhắn trả lời chậm, đến cả việc bạn trai không đăng story đều trở thành lý do để cãi vã. “Bọn mình cãi nhau suốt, cuối cùng chia tay vì mình luôn thấy anh ấy không đủ tốt. Giờ nghĩ lại thấy buồn cười, vì mình cũng chẳng hoàn hảo” – Ngọc Anh trải lòng.

Không chỉ Ngọc Hà, Tuấn Minh (24 tuổi, Hà Nội) cũng chịu ảnh hưởng bởi các vỏ bọc hoàn hảo trên mạng. Hai năm trước, sau khi tốt nghiệp với tấm bằng Cử nhân Marketing, Tuấn Minh bắt đầu làm việc tại một công ty truyền thông nhỏ. Ban đầu, công việc ổn định, môi trường thân thiện, và đây cũng là lĩnh vực anh yêu thích từ lâu.

Tuy nhiên, sau 2 năm làm việc, Minh không còn cảm thấy hài lòng với công việc hiện tại. Nhìn thấy bạn bè cùng lứa liên tục chia sẻ về mức thu nhập cao, công việc mơ ước hay những chuyến du lịch đắt tiền. Tuấn Minh bắt đầu so sánh với khao khát chứng tỏ bản thân.

Bị cảm giác kém cỏi thúc đẩy, anh vội vàng nghỉ việc tin rằng bản thân có thể làm tốt hơn. Minh thử qua nhiều công việc khác nhau: làm freelancer marketing, chạy quảng cáo thuê, cộng tác bán hàng online – những công việc được quảng cáo là “tự do thời gian, thu nhập cao”.

Nhưng thực tế lại không như kỳ vọng. Minh nhận ra quyết định lúc đó của bản thân thiếu thực tế và không thông suốt. “Không có chuyện dễ kiếm tiền như trên mạng nói. Mình làm cả ngày, tính ra còn ít hơn lương cũ. Ngày nào cũng bị áp doanh số, áp lực rất nhiều.” - Minh kể.

Áp lực đến từ chính mong muốn được công nhận

TS. BS Đoàn Thị Như Yến - Giảng viên bộ môn Tâm thần trường Đại học Y Dược Hải Phòng lý giải, hiện tượng con người xây dựng hình ảnh hoàn hảo trên mạng xã hội là một xu hướng phổ biến của thời đại số, phản ánh nhu cầu được công nhận và khẳng định giá trị bản thân. Tuy nhiên, khi việc thể hiện bị đẩy đến mức “hoàn hảo hóa”, nó trở thành áp lực tinh vi khiến con người xa rời sự chân thực của chính mình.

Bà chỉ ra rằng, hiện tượng này xuất phát từ sự kết hợp giữa yếu tố tâm lý và cơ chế mạng xã hội. Con người vốn có nhu cầu được khen ngợi và sợ bị đánh giá, trong khi các thuật toán lại ưu tiên nội dung đẹp, tích cực. Khi tiếp xúc nhiều với những nội dung trau chuốt, người dùng dễ nảy sinh so sánh và cảm giác “mình không đủ tốt”. 

Nếu tình trạng này kéo dài, con người có thể đánh mất sự tự tin, dễ rơi vào lo âu, trầm cảm. Khi quá phụ thuộc vào sự công nhận bên ngoài, cá nhân sẽ hình thành nhận thức sai lệch về giá trị bản thân và khó tìm lại sự cân bằng nội tại. 

Bác sĩ Như Yến khuyến khích mỗi người cần chủ động sàng lọc thông tin và đặt giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội cho mình. Việc lựa chọn theo dõi những nội dung tích cực, mang tính truyền cảm hứng sẽ giúp giảm bớt cảm giác so sánh hoặc tự ti. 

Ngoài ra, người dùng cần hiểu rằng hình ảnh trên mạng chỉ phản ánh một phần nhỏ của đời sống, còn giá trị thật nằm ở cách chúng ta cảm nhận và sống chân thành với chính mình.